Niedługi film o szkole       Strona internetowa szkoły           Profile naszych klas

 

 
 

 

Udostępnij na Facebooku

    





Spis treści

 

III. 27. Powstanie nowoczesnych partii politycznych na ziemiach polskich

 

I. Charakter masowych partii politycznych

1. Cechy formalne partii politycznych

a. statut – zawierał zbiór zasad funkcjonowania

b. program polityczny – deklaracja celów oraz sposobów ich osiągania

c. struktura organizacyjna

d. zasady członkostwa

2. Cechy specyficzne polskich partii politycznych

a. duże znaczenie kwestii niepodległości w ich programach politycznych

b. w zaborze rosyjskim – działalność konspiracyjna

 

II. Ruch narodowy

1. Powstanie Ligi Polskiej1887 r.

a. powstała w Szwajcarii

b. główni działacze:

Zygmunt Miłkowski (Teodor Jeż)

– Ludwik Michalski

c. włączenie do Ligii Polskiej Związku Młodzieży Polskiej „Zet”

– trójzaborowa organizacja młodzieżowa wzorowana na wolnomularstwie narodowym

– głównym działaczem Zygmunt Balicki

2. Utworzenie Ligi Narodowej – przez przekształcenie Ligi Polskiej1893 r.

a. czołowi działacze:

Roman Dmowski

Zygmunt Balicki

Jan Ludwik Popławski

b. Liga Narodowa działała najpierw w Warszawie, a od 1894 r. we Lwowie

3. Powstanie Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego (SND) – 1897 r.

a. powstało z przekształcenia Ligi Narodowej

b. miało charakter trójzaborowej organizacji masowej

c. program narodowej demokracji

– kształtowanie nowoczesnego narodu polskiego

– hasło solidaryzmu narodowego

– hasło poszanowania prawa

– w dalszej perspektywie walka o niepodległość

– odrzucenie walki klasowej

d. działalność endecji

– utworzenie Towarzystwa Oświaty Narodowej (TON)

– duże wpływy w zaborze pruskim – Wojciech Korfanty , Marian Seyda

 

III. Początki ruchu robotniczego na ziemiach polskich

1. Narodziny ruchu socjalistycznego

a. udział Polaków w organizacjach rosyjskich

narodnicy

Ziemla i Wola

– zamach na cara Aleksandra II  (1881 r.) – Ignacy Hryniewiecki

b. powstanie Socjalno-Rewolucyjnej Partii „Proletariat” Wielki Proletariat1882 r.

Ludwik Waryński

– program nawiązywał do marksizmu

c. powstanie II Proletariatu – 1888 r.

– Ludwik Kulczycki

d. powstanie Związku Robotników Polskich – 1889 r.

Julian Marchlewski

– zakładanie kas oporu

– organizacja strajków

2. Powstanie Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich1892 r.

a. organizacja została utworzona podczas tzw. zjazdu paryskiego

b. uchwalenie Szkicu programu Polskiej Partii Socjalistycznej (tzw. program paryski)

3. Utworzenie Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) – 1893 r.

a. działała w Królestwie Polskim

b. główni działacze:

Stanisław Mendelson

Józef Piłsudski

– Ludwik Kulczycki

– Bolesław Drobner

c. utworzenie Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego (PPSD)

– założycielem i przywódcą Ignacy Daszyński

– działała w Galicji

3. Powstanie Socjaldemokracji Królestwa Polskiego (SDKP) – 1893 r.

a. została założona przez działaczy nieuznających programu paryskiego

b. główni działacze

Julian Marchlewski

Róża Luksemburg

Adolf Warski

c. główne punkty programu

– hasło walki klasowej

– rezygnacja z walki o niepodległość – uznanie jej za szkodliwą dla międzynarodowego ruchu robotniczego

– przekonanie, że zwycięstwo międzynarodowej rewolucji zlikwiduje wszelkie formy niewoli i problem granic między narodami

d. przekształcenie się w Socjaldemokrację Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL) – 1900 r.

 

IV. Ruch ludowy

1. Prekursorzy ruchu ludowego w Galicji

a. ksiądz Stanisław Stojałowski

– wydawca pism: „Wieniec” i „Pszczółka”

– propagował oświatę, czytelnictwo

– propagował kółka rolnicze

– założył Stronnictwo Chrześcijańsko-Ludowe – 1896 r.

– poseł do parlamentu i Sejmu Krajowego

b. Bolesław Wysłouch

– wydawcy czasopisma „Przyjaciel Ludu”

– założenie Towarzystwa Przyjaciół Oświaty

2. Powstanie Stronnictwa Ludowego1895 r.

a. powstała w Rzeszowie

b. czołowi działacze:

Jan Stapiński

Jakub Bojko

c. wprowadziła swoich przedstawicieli do Sejmu Krajowego

d. program:

– reformy administracyjne

– postulat powszechnej opieki społecznej i oświaty

– postulat powszechnego prawa wyborczego (zniesienie systemu kurialnego)

3. Powstanie Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL) – 1903 r.

a. powstało z przekształcenia Stronnictwa Ludowego

b. program:

– żądanie parcelacji ziemi dworskiej

– wysunięcie haseł niepodległościowych

4. Podział Polskiego Stronnictwa Ludowego – 1913 r.

a. Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” (PSL-„Piast”)

Wincenty Witos

– Jakub Bojko

– współpraca z narodową demokracją

– hasło solidaryzmu społecznego

– dążenie do niepodległości w drodze stopniowej autonomii

b. Polskie Stronnictwo Ludowe „Lewica” (PSL-„Lewica”)

Jan Stapiński

– współpraca z socjalistami

– postulaty radykalnych zmian społecznych

5. Ruch ludowy w Królestwie Polskim

a. Polski Związek Ludowy

b. redakcja tygodnika Zaranie” – ruch zaraniarski

 

Spis treści

 

Galerie

Tematyczna bibliografia artykułów z miesięcznika "Mówią Wieki"